ოთხი წუთი

დილით 9:53 საათზე ნიკა ბერიძემ ტელეფონში კომპანიის მისამართი მესამედ გადაამოწმა. წინა ღამის წვიმას თბილისის ქუჩები გაერეცხა, შემოდგომის მზე კი ღრუბლებს შორის იჭყიტებოდა. კართან პატარა აბრა ეკიდა: NetCity.

სამსახურში მისი პირველი დღე იყო. გასაუბრებაზე გასულ კვირას მოვიდა, თუმცა ჯერ კიდევ უკვირდა სამუშაო მაგიდები, რომლებზეც ლეპტოპებთან ერთად ელექტრონული დაფებიც ეწყო. ეს ადგილი უფრო პროგრამული უზრუნველყოფის ოფისისა და გამომგონებლის სახელოსნოს ნაზავს ჰგავდა, ვიდრე კომპანიას, რომელსაც წარმოიდგენდა.

შორი ოთახიდან მოწყობილობის მოკლე წრიპინი გაისმა. ნიკამ ჩაილაპარაკა: „იმედია, გაკვეთილის დაწყების ზარი არ არის!“

კარი გაიღო. ყავისფერთმიანმა გოგონამ, რომელსაც ხელში ჭიქა ეჭირა, მაშინვე იცნო.

— ნიკა? კეთილი იყოს შენი მობრძანება! მე მარი ვარ.
— გამარჯობა. ვიფიქრე, პირველ დღეს ცოტა ადრე მოსვლა ჯობდა.
— შვიდი წუთით ადრე! ჩავიწერთ. თვის ბოლოს გამოგადგება!

ნიკას გაეცინა. მარიმ თავისი მაგიდის გვერდით მდგომი თავისუფალი სამუშაო ადგილი აჩვენა. ოფისის მეორე კუთხეში ჭაღარაშერეული თმის მქონე კაცი ლეპტოპთან იჯდა და გვერდით დადებულ პატარა ელექტრონულ დაფას ათვალიერებდა. ნიკამ მოკლედ მიესალმა; კაცმა ღიმილით უპასუხა და ისევ საქმეს დაუბრუნდა.

პირველი ზარი — 10:12

ნიკას ჯერ კომპიუტერის პაროლიც არ დაემახსოვრებინა, როცა მარის მაგიდის ტელეფონმა დარეკა. მარიმ ყურმილი აიღო და სახე მაშინვე დაუსერიოზულდა.

— დილა მშვიდობისა, NetCity-ის მხარდაჭერის სამსახური გისმენთ.
— მარი? დავით მეტრული ვარ, რესტორნიდან. ამჯერად მართლა ვერ ვხვდები, რა მოხდა.
— გისმენთ, ბატონო დავით.
— სანდრო ამბობს, რვა საათზე სამსახურში ვიყავიაო. კამერაზეც ჩანს, რომ 8:02-ზე შემოვიდა. ჩიპიც მიადო მოწყობილობას, მაგრამ დღევანდელი ანგარიში მის ცვლას არ ემთხვევა. დარბაზის მენეჯერი ამბობს, არ გამოცხადებულაო!

მარიმ იკითხა, დაადასტურა თუ არა მოწყობილობამ წარმატებული რეგისტრაცია. დავითმა დაუდასტურა და დაამატა, რომ სანდროს ადრე დაგვიანებებიც ჰქონდა, ამიტომ სერიოზული დისციპლინური ზომების მიღებას ფიქრობდა.

— გთხოვთ, ჯერ არც ანგარიში შეცვალოთ და არც ცვლა. პირველ რიგში რეგისტრირებული მოვლენა გადავამოწმოთ.
— რამდენ ხანს დასჭირდება? აქ ყველა პასუხს ელოდება.
— ახლავე ვიწყებთ. მაგრამ თანამშრომელთან დაკავშირებით ნაჩქარევი გადაწყვეტილება არ უნდა მივიღოთ.

ზარის შემდეგ ნიკა ახლოს მივიდა. უნდოდა, პირველივე დღეს გონივრული ვარაუდით თავი გამოეჩინა.

— იქნებ ჩიპია გაფუჭებული?
— შეიძლება. მაგრამ ჯერ მონაცემებს ვნახოთ. ვარაუდები მერე.

მარიმ რესტორნის ადამიანური რესურსების სისტემა გახსნა. „სანდრო კარსელიძის“ სახელთან ჩანაწერი ჩანდა: შემოსვლა — 08:02. ონლაინ მოწყობილობას კავშირი ჰქონდა და მოვლენა თანამშრომლის ჩანაწერშიც აისახა.

— ესე იგი, მოწყობილობამ იმუშავა! — თქვა ნიკამ. — მაშინ ანგარიშში რატომაა პრობლემა?

მარიმ ეკრანზე ორ ნაწილზე მიუთითა: შემოსვლა-გასვლის დაუმუშავებელ ჩანაწერებსა და ცვლების განრიგზე, რომლის მიხედვითაც თანამშრომლის სტატუსი ითვლებოდა. აუხსნა, რომ შემოსვლის რეგისტრაცია ავტომატურად არ ნიშნავს, თითქოს დრო მენეჯერის მიერ ნავარაუდევ ცვლას ემთხვეოდეს.

საკითხის გასაგებად, დასწრების აღრიცხვის გზებიც მოკლედ აუხსნა. ამ რესტორანში თანამშრომლები ჩიპით ან RFID-ბარათით ინიშნავდნენ მოსვლას; ზოგი მოწყობილობა კოდსაც იღებდა. ზოგი ბიზნესი კი საერთოდ არ ყიდულობდა მოწყობილობას და ნებადართულ გეოლოკაციაზე დაფუძნებულ მობილურ აპლიკაციას იყენებდა.

ოთხი წუთი

მარიმ სანდროს იმ დღის განრიგი გახსნა. მისი მიმდინარე ცვლა 18:00 საათზე იწყებოდა, თუმცა რესტორნის მენეჯერს სანდრო დილის ცვლაში ეგულებოდა. ცვლილებების ისტორიამ აჩვენა, რომ განრიგი 07:58-ზე შეეცვალათ.

ნიკამ ეკრანზე საათს შეხედა, მერე — შემოსვლის ჩანაწერს. მათ შორის ოთხი წუთი იყო.

— ანუ სანდროს მოსვლამდე ოთხი წუთით ადრე ვინმემ მისი ცვლა შეცვალა?
— დიახ. ახლა მთავარი კითხვა აღარ არის, „მოწყობილობა გაფუჭდა?“ უნდა გავიგოთ, „ვინ შეცვალა ცვლა და რატომ?“

ცვლილება რესტორნის ერთ-ერთი პასუხისმგებელი პირის, ლევან გოგობრიძის ანგარიშით იყო შესრულებული. მაგრამ ლევანი იმ დღეს ბათუმში შვებულებაში იმყოფებოდა.

— ესე იგი, ვიღაცამ მისი ანგარიში გატეხა! — წამოიძახა ნიკამ.

— ჯერ ამის თქმა ადრეა. სხვისი ანგარიშით სარგებლობა ყოველთვის ანგარიშის მოპარვას არ ნიშნავს.

ახალი თანამშრომელი ნანას ეცნობა

იმ ინფორმაციის შესაჯამებლად, რომლის ნახვის უფლებაც ჰქონდა, მარიმ HR-ის ხელოვნური ინტელექტის ასისტენტი გახსნა.

— ეს ნანაა. ჩვეულებრივი ენით შეგიძლია ჰკითხო, რა ჩანს ანგარიშებში.
— რაიმე სპეციალური ბრძანება უნდა ვიცოდე?
— არა. უბრალოდ, გასაგებად დაუსვი კითხვა.

მარიმ აკრიფა: „ნანა, გთხოვ, შეაჯამე სანდროს დღევანდელი შემოსვლის ჩანაწერი და ცვლის განრიგი და გვითხარი, რისი გადამოწმებაა საჭირო“.

ნანამ მარისთვის ხელმისაწვდომი მონაცემების საფუძველზე უპასუხა: „შემოსვლა 08:02 საათზეა დაფიქსირებული. სამუშაო განრიგი 07:58-ზე შეიცვალა, ხოლო მიმდინარე ცვლა 18:00-ზე იწყება. უნდა შემოწმდეს ცვლის შეცვლის მიზეზი და იმ ანგარიშის უფლებამოსილება, რომლითაც ცვლილება განხორციელდა. მხოლოდ ეს შეუსაბამობა თანამშრომლის განზრახ არყოფნას არ ადასტურებს“.

ნიკამ იკითხა, შეეძლო თუ არა ნანას ოფიციალური ანგარიშის დაწერაც. მარიმ აუხსნა, რომ მას შეუძლია შეჯამებისა და ანგარიშის ტექსტის მომზადებაში დახმარება, თუმცა თანამშრომელთა მონაცემების შეცვლა და მენეჯერული გადაწყვეტილებები უფლებამოსილი პროცედურებითა და პასუხისმგებელი პირის თანხმობით უნდა განხორციელდეს.

— ანუ შემიძლია ვუთხრა: „ნანა, ხვალ რომ დავაგვიანო, ძალიან პროფესიონალური გასამართლებელი მიზეზი მომიფიქრე“?
— რა თქმა უნდა. ოღონდ ნანას პირველი ანგარიში ხელმძღვანელთან შეიძლება სწორედ შენზე იყოს!

ნიკას გაეცინა. პირველად მიხვდა, რომ სამუშაო პროგრამაში ხელოვნური ინტელექტი მხოლოდ სასაუბრო ფანჯარა არ არის. ზოგჯერ ის სწორი კითხვის სწრაფად პოვნაში გეხმარება.

ანგარიში, რომლის მფლობელიც ბათუმში იყო

მარიმ ლევანს დაურეკა. ლევანმა დაადასტურა, რომ განრიგი თავად არ შეუცვლია, თუმცა საგანგებო შემთხვევებისთვის თავისი მენეჯერული ანგარიშის პაროლი ცვლის ერთ-ერთ პასუხისმგებელ პირს გაუზიარა.

დავითთან შეთანხმებით რესტორნის თანამშრომლებმა გაარკვიეს, ვინ იჯდა საერთო კომპიუტერთან. აღმოჩნდა, რომ ერთ-ერთ თანამშრომელს ავადმყოფი კოლეგის შემცვლელის მოსაძებნად ცვლების გადანაწილება უნდოდა. ბრაუზერში ლევანის ანგარიში დარჩენილიყო გახსნილი და თანამშრომელმა შეცდომით სანდრო საღამოს ცვლაში გადაიყვანა.

არავითარი კიბერშეტევა არ მომხდარა. სანდროსთვის ზიანის მიყენება განზრახ არავის უცდია. ერთი ნაჩქარევი გადაწყვეტილება, საერთო ანგარიში და ოთხწუთიანი სხვაობა საკმარისი აღმოჩნდა შეცდომაში შემყვანი ანგარიშის შესაქმნელად.

მარიმ მხარდაჭერის შიდა ჩანაწერში დაწერა: „შემოსვლა დაფიქსირებულია. ფაქტების გადამოწმების შემდეგ უფლებამოსილმა მენეჯერმა სწორი ცვლა დოკუმენტირებული მიზეზით უნდა აღადგინოს. მენეჯერული ანგარიშების საერთო გამოყენება უნდა შეწყდეს“.

ყოველი სტრიქონის უკან ადამიანი დგას

დავითმა კვლავ დარეკა. ამჯერად მის ხმაში ბრაზი აღარ იგრძნობოდა.

— ანუ სანდროს არ მოუტყუებია?
— მისი შემოსვლა დაფიქსირებულია და კამერის ჩანაწერსაც ემთხვევა. ცვლა შეცდომით შეუცვალეს.
— ყველას წინაშე ვუთხარი, რომ აღარ ვენდობოდი...

მარი წამით გაჩუმდა. პროგრამაში არ არსებობდა ღილაკი, რომელიც ნათქვამ სიტყვებს უკან დააბრუნებდა.

— სჯობს, სრულ ანგარიშს გაეცნოთ და თვითონაც დაელაპარაკოთ.
— დიახ. ბოდიში უნდა მოვუხადო.

ნიკა ეკრანს უყურებდა. დილით ეგონა, რომ პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანიის საქმე რიცხვების სწორად ჩვენება იყო. ახლა კი ხვდებოდა, რომ ერთი რიცხვის სწორად გაგებას ადამიანის სამსახურზე, რეპუტაციასა და სიმშვიდეზე შეეძლო გავლენა მოეხდინა.

რამდენიმე წუთში ოფისის კუთხიდან ისევ გაისმა მოწყობილობის მოკლე სიგნალი. ნიკამ კაცს შეხედა, რომელიც დილიდან ელექტრონიკაზე მუშაობდა. კაცმა თავიც არ აუწევია — როგორც ჩანს, რაღაც კომპონენტს ამოწმებდა.

— მარი, ის კაცი ვინ არის?
— მორთეზა მირი.
— ქართული სახელი არ არის.
— იმიტომ, რომ ქართველი არ არის. ირანელია.
— აქ რას აკეთებს?
— ჯერჯერობით ის იცოდე, რომ თუ ჩვენი საქმის რამე არ გესმის, ეს გასაკვირი არ არის. ჯერ პირველი დღეა!

ნიკამ მორთეზას მაგიდაზე დადებულ ელექტრონულ დაფას გახედა. როგორც ჩანდა, ამ კომპანიას დასწრების ერთ ცხრილზე გაცილებით მეტი საიდუმლო ჰქონდა.

მეორე ზარი — 12:06

მხარდაჭერის ტელეფონმა კვლავ დარეკა. ამჯერად თბილისური სკოლიდან ქალი რეკავდა.

— გამარჯობა, თამარ გაბუნია ვარ, სკოლიდან. SkolaPlus-ში მშობლებისთვის წვდომის გააქტიურებაში დახმარება გვჭირდება.
— გისმენთ, ქალბატონო თამარ.
— ერთ-ერთი მოსწავლის დედამ სკოლაში დარეკა. ახლა გაიგო, რომ მისმა ვაჟმა გასულ კვირას რამდენიმე დღე გააცდინა გაკვეთილები. მშობლის აპლიკაციის ჩართვა უნდა, რომ დასწრება და დავალებები თავად ნახოს.

მარიმ უთხრა, რომ აპლიკაციის გამართვასა და შესაბამისი წვდომების განსაზღვრაში დაეხმარებოდა. თუმცა თამარს ჯერ სათქმელი არ დაესრულებინა.

— პრობლემა მხოლოდ დაყენება არ არის. დედა ამბობს, რომ ბიჭი ყოველდღე ჩანთით გადიოდა სახლიდან და ჩვეულებრივ დროს ბრუნდებოდა... მაგრამ საკლასო სიაში რამდენიმე დღე გაცდენა უწერია.
— თვითონ რას ამბობს?
— ამტკიცებს, იმ დღეებში სკოლაში ვიყავიო.

ნიკამ, რომელმაც უკვე ისწავლა, რომ ვარაუდამდე კითხვები უნდა დაესვა, ბლოკნოტი გადაშალა.

ზემოთ დაწერა: „ჯერ გაარკვიე, სინამდვილეში რა მოხდა“.

ქვემოთ კი უფრო პატარა ასოებით მიაწერა: „ამჯერად საქმე მხოლოდ ოთხ წუთს არ ეხება“.

რა ვისწავლეთ:
მოწყობილობაზე შემოსვლის რეგისტრაცია და ცვლის განრიგი ერთმანეთისგან დამოუკიდებელი მონაცემებია.
აუცილებელია ცვლებისა და წვდომის უფლებების გადამოწმება.
ნანა ეხმარება ანალიზსა და ანგარიშის მომზადებაში მხოლოდ ნებადართული წვდომის ფარგლებში.
მოსწავლეთა დასწრების აღრიცხვაზე მთავარი პასუხისმგებლობა სკოლას ეკისრება.