დღეები, რომლებიც კალენდარში არ ჩანდა

სამშაბათი, 12:20 — თბილისი

ნინო ჩხიკვაძე ადვილად არ ტიროდა. ორმოცდაერთი წლის იყო და ცხოვრების დიდი ნაწილი სამსახურს, სახლსა და ორი შვილის აღზრდას დაუთმო. მისი მეუღლე სატვირთო მანქანის მძღოლი იყო და ზოგჯერ რამდენიმე დღით ქალაქგარეთ მუშაობდა. ნინო ყოველ დილით შვიდ საათზე დგებოდა, საუზმეს ამზადებდა, შვილებს სკოლაში უშვებდა და სამსახურში მიდიოდა. ეგონა, ყოველ შემთხვევაში, იცოდა, სად დადიოდნენ მისი შვილები.

დღემდე. დღეს გაიგო, რომ მისი თოთხმეტი წლის ვაჟი, საბა, ოთხი დღე სკოლაში არ ყოფილა. ოთხი დღე — არა ოთხი საათი ან ოთხი გაკვეთილი. მისთვის არავის შეუტყობინებია. ახლა სკოლის დირექტორის, თამარ გაბუნიას, მაგიდასთან იჯდა და ცდილობდა სიმშვიდე შეენარჩუნებინა.

„ქალბატონო თამარ, ოთხი დღე გააცდინა და არავინ მითხრა?“

თამარმა ხელები მაგიდაზე დააწყო. „მასწავლებლები გაცდენებს აღრიცხავდნენ, მაგრამ თქვენთან დაკავშირება და საკითხის მოკვლევა სათანადოდ არ მოხდა. უნდა გავარკვიოთ, რატომ.“

„ყოველ დილით საუზმეს ვუმზადებდი! იცვამდა, ჩანთას იღებდა და გადიოდა. ნაშუადღევს ჩვეულებრივ ბრუნდებოდა!“

„მესმის, რამდენად ღელავთ.“

ნინომ ტელეფონი ამოიღო. „ნახეთ. გუშინ გამომიგზავნა ეს ფოტო და მომწერა: ‘დედა, მოვედი’.“ ეკრანზე საბა ლურჯი ზურგჩანთით სკოლის წინ იდგა. შესასვლელთან დიდი საათი 10:14-ს აჩვენებდა.

„გაკვეთილები ცხრაზე იწყება,“ თქვა თამარმა.

„მითხრა, პირველი გაკვეთილი გაუქმებული იყო.“

„გუშინ პირველი გაკვეთილი არ გაუქმებულა.“

ნინომ ტელეფონს თვალი მოაშორა. „ანუ ამაზეც მომატყუა?“

რაც დედამ არ იცოდა

თამარმა საბას გაკვეთილების ცხრილი სკოლის სისტემაში გახსნა: მათემატიკა, ქართული, ისტორია, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები, ინგლისური. რამდენიმე გაკვეთილთან გაცდენის ნიშანი ჩანდა.

„ეს მასწავლებლებმა მონიშნეს?“ — ჰკითხა ნინომ.

„დიახ. თითოეული მასწავლებელი საკუთარ გაკვეთილზე დასწრებას აფიქსირებს.“

„მაშ მე რატომ ვერ ვხედავდი?“

თამარი შეყოვნდა. „თქვენთვის მშობლის ანგარიშზე წვდომა ჯერ გააქტიურებული არ იყო.“

„რომ ყოფილიყო, გავიგებდი?“

„ნახავდით აღრიცხულ დასწრებას, ცხრილს და სწავლის შესახებ ნებადართულ ინფორმაციას. ავტომატური შეტყობინებები კი სკოლის პარამეტრებსა და რეაგირების წესზეც არის დამოკიდებული.“

ნინო სკამის საზურგეს მიეყრდნო. „არც კი ვიცოდი, ასეთი შესაძლებლობა თუ გვქონდა.“

„სწორედ ეს არის პრობლემა,“ უპასუხა თამარმა. „სისტემის ქონა საკმარისი არაა. ოჯახებს მის გამოყენებაშიც უნდა დავეხმაროთ.“

„საშინაო დავალებებსაც ვნახავ?“

„იმ დავალებებს, რომლებიც მასწავლებელმა სისტემაში შეიტანა — დიახ.“

ნინოს მწარედ გაეღიმა. „ყოველ საღამოს ვეკითხებოდი, დავალება გაქვს-მეთქი. მეუბნებოდა, არაო. მეც ვფიქრობდი, რა კარგი სკოლაა! ჩვენს დროს ყოველ საღამოს ორი საათი ვმეცადინეობდით!“

თამარსაც გაეღიმა, მაგრამ ორივეს ღიმილი მალე გაუქრა. მთავარი კითხვა ისევ პასუხგაუცემელი რჩებოდა: სად დადიოდა საბა ამ ოთხი დღის განმავლობაში?

12:45 — NetCity-ის ოფისი

ნიკა ჯერ კიდევ დილის რესტორნის შემთხვევაზე ფიქრობდა. პირველ დღეს უკვე ბევრი რამ ნახა. მარი თამარის მოთხოვნას პასუხობდა — როგორ ჩაერთოთ მშობლების წვდომა.

„ჩვენ უნდა გავარკვიოთ, ბავშვი სად იყო?“ — იკითხა ნიკამ.

მარის გაეცინა. „ნიკა, პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანია ვართ, კერძო დეტექტივები კი არა!“

„მაშ რა უნდა გავაკეთოთ?“

„სკოლას მშობლის ანგარიშის გასააქტიურებლად ინსტრუქცია სჭირდება. გაცდენის მოკვლევა და მოსწავლეზე ზრუნვა სკოლისა და ოჯახის პასუხისმგებლობაა.“

„ანუ ბავშვის პირადი ინფორმაცია უბრალოდ არ უნდა გავხსნათ?“

„ზუსტად. მოსწავლის მონაცემები კონფიდენციალურია. თითოეული ადამიანი მხოლოდ თავისი უფლებისა და პასუხისმგებლობის ფარგლებში ხედავს ინფორმაციას.“

მარიმ SkolaPlus-ის მშობელთა სახელმძღვანელო გახსნა.

„წარმოიდგინე დედა, რომელსაც ერთ სკოლაში ორი შვილი ჰყავს. როცა მშობლობის კავშირი სწორად აღირიცხება და დადასტურდება, თავისი ანგარიშიდან ორივე შვილის ნებადართულ ინფორმაციას ნახავს.“

„სხვისი შვილებისას — ვერა.“

„ყოჩაღ.“

„მაშ მშობლებს ყოველ საღამოს აღარ მოუწევთ კითხვას, დავალება გაქვსო?“

„დაინახავენ ყველაფერს, რაც მასწავლებელმა შეიტანა.“

ნიკამ სერიოზული სახე მიიღო. „ეს სისტემა ჩემს ბავშვობაში რომ ყოფილიყო, ბედნიერი მოგონებების ნახევარი გაქრებოდა!“

„რატომ?“

„დავალება როცა არ მქონდა გაკეთებული, ვამბობდი, მასწავლებელი არ მოვიდა-მეთქი. ცუდ ნიშანზე კი — რვეულები ჯერ არ გაუსწორებიათ!“

„გამოდის, ასეთი სისტემის შექმნის ერთ-ერთი მიზეზი შენ ყოფილხარ!“ — გაეცინა მარის.

13:10 — დირექტორის კაბინეტი

თამარმა ნინოს სთხოვა, ცოტა ხნით კიდევ დარჩენილიყო და საბას ერთ-ერთი მასწავლებელი მიიწვია. ეკა წერეთელი, ქართული ენის მასწავლებელი, ოცდაათ წელს გადაცილებული ქალი იყო, ვიწრო სათვალითა და უკან შეკრული თმით.

„ბოლოს როდის ნახეთ საბა გაკვეთილზე?“

„გასულ ოთხშაბათს,“ დაფიქრდა ეკა. „იმ დღეს უსიამოვნო ამბავიც მოხდა.“

„რა ამბავი?“

„სკოლის წიგნების გამოფენაზე სალაროში თანხა მოსალოდნელს არ დაემთხვა. ზოგიერთმა მოსწავლემ ერთ ბიჭს ფულის აღება მტკიცებულების გარეშე დააბრალა.“

„რატომ არ შემატყობინეთ?“ — უკმაყოფილოდ ჰკითხა თამარმა.

ეკამ განმარტა, რომ გამოფენის პასუხისმგებელი თავდაპირველად აღრიცხვის შეცდომას ვარაუდობდა და შემოწმება არ დაესრულებინა. ნინომ იკითხა, ეს საბას რა შუაში იყო.

„ბიჭი, რომელსაც ბრალი დასდეს, საბას საუკეთესო მეგობარია — დათო აბაშიძე. საბა მას გამოექომაგა.“

„დათო? ის ჩუმი ბიჭი, ჩვენთან სახლშიც რომ ყოფილა?“

„დიახ.“

გასული ოთხშაბათი — ქართული ენის გაკვეთილი

გაკვეთილი მთავრდებოდა. ბავშვები ნივთებს ალაგებდნენ, როცა ერთმა ხმამაღლა წამოიძახა: „მასწავლებელო! გამოფენის ფული დათომ აიღო!“

დათო ფეხზე წამოხტა. „არ ამიღია!“

„მაშ გუშინ სალაროსთან რატომ იდექი?“

„წიგნებს ვალაგებდი!“

ზოგმა გაიცინა. დათო გაწითლდა. საბა ბოლო მერხიდან ადგა. „შეწყვიტეთ! თუ მტკიცებულება გაქვთ, გვაჩვენეთ!“

„შენ რატომ ნერვიულობ? თანამონაწილე ხარ?“ — დასცინა ერთმა. სიცილი უფრო გაძლიერდა.

ეკამ კლასი დააწყნარა და აუკრძალა ბავშვებს ბრალდების მტკიცებულების გარეშე გამეორება. მაგრამ ზოგი სიტყვა გაკვეთილის დასრულების შემდეგაც დიდხანს რჩება გულში. დათო პირველად გავიდა, საბა უკან გაჰყვა. მომდევნო დღიდან არც ერთი მათგანი პირველ გაკვეთილზე არ გამოჩენილა.

13:35 — წაკითხული შეტყობინება

ნინომ შუბლზე ხელი მიიდო. „ანუ ოთხი დღე არ დადიოდა სკოლაში, რადგან მისი მეგობარი დაადანაშაულეს?“

„ჯერ არ ვიცით,“ შეაჩერა თამარმა. „ნაჩქარევი დასკვნა არ უნდა გავაკეთოთ.“

ნინომ საბას სამჯერ დაურეკა. პასუხი არ იყო. მისწერა: „საბა, გთხოვ, მიპასუხე. სკოლაში ვარ.“ რამდენიმე წამში შეტყობინება წაკითხულად მოინიშნა. პასუხი მოვიდა: „დედა, კარგად ვარ. გთხოვ, არ გაბრაზდე.“

„ახლა სად ხარ?“ პასუხი არ მოვიდა. „მხოლოდ ის მითხარი, სად ხარ.“

„სკოლასთან ახლოს.“

ნინო წამოდგა, თუმცა თამარმა ურჩია, ჯერ დაერეკა და ბიჭებისთვის უსაფრთხო გარემოში, სკოლაში დაბრუნება ეთხოვა. ამჯერად საბამ უპასუხა.

„დედა…“

„სად ხარ?“

„წიგნის მაღაზიასთან.“

„უვნებლად ხარ?“

„კი.“

„დათოც შენთანაა?“

პაუზა. „კი.“

„ორივე სკოლაში მოდით. აქ დაგელოდებით.“

„დედა, სანამ გამიბრაზდები, ამიხსნევინე.“

ნინომ თვალები დახუჭა. „გპირდები, ჯერ მოგისმენ.“

14:00 — პატარა წიგნის მაღაზია

მაღაზია სკოლის მახლობლად, ვიწრო ქუჩაზე მდებარეობდა. ვიტრინა სასწავლო წიგნებით, რვეულებითა და ფერადი ფანქრებით იყო სავსე. ხანში შესული გამყიდველი დახლთან გაზეთს კითხულობდა. საბა და დათო წიგნების თაროებთან იდგნენ.

„ყველაფერი უნდა ვუთხრათ?“ — ჰკითხა დათომ.

„კი.“

„თუ არ დაგვიჯერებენ?“

„ნაპოვნ მტკიცებულებებს ვაჩვენებთ.“

დათომ თავი დახარა. „არ მინდა დედამ იცოდეს, რომ ქურდი ვგონივარ.“

„მაგრამ დედაშენს უფლება აქვს, იცოდეს, რა მოხდა.“

საბამ ჩანთიდან ლურჯი კონვერტი ამოიღო. „ამას სკოლაში წავიღებთ.“

„დარწმუნებული ხარ?“

„არა,“ ოდნავ გაეღიმა საბას. „მაგრამ კიდევ ოთხი დღე ხომ ვერ გავქრებით!“

14:15 — ისევ NetCity

მარი ნიკას უხსნიდა, რომ მშობლის ანგარიში შვილის მონაცემებს მხოლოდ მეურვის ვინაობის გადამოწმების შემდეგ უკავშირდება.

„ანუ მოსწავლის სახელის ცოდნა საკმარისი არ არის?“

„რა თქმა უნდა, არა. უნდა დადასტურდეს, რომ მოთხოვნის ავტორი უფლებამოსილი მეურვეა, სკოლამ კი შესაბამისი წვდომა მიანიჭოს.“

„გამოდის, დასწრების ჩვენებაზე მეტად მონაცემების სანდოობასა და დაცვაზეა საუბარი.“

„სწორედ ამას სწავლობ,“ გაეღიმა მარის.

ნიკა ამაყად გადაწვა სკამზე. „ვიცოდი, პირველივე დღეს ჩემს ნიჭს აღმოაჩენდნენ!“

მარის ტელეფონმა დარეკა. თამარი რეკავდა: მშობლის ანგარიში უკვე ჩაერთოთ, მაგრამ ახლა გაცდენებზე რეაგირების წესების გადახედვაც სჭირდებოდათ. მარიმ ურჩია, განესაზღვრათ პასუხისმგებელი პირები და შეემოწმებინათ ხელმისაწვდომი შეტყობინებების პარამეტრები. თამარმა უთხრა, ბავშვები მალე სკოლაში დაბრუნდებოდნენ.

„ანუ სკოლის საიდუმლო ამოხსნილია?“ — იკითხა ნიკამ.

„ადამიანების პოვნა ერთია,“ უპასუხა მარიმ, „იმის გაგება, რატომ მოიქცნენ ასე — მეორე.“

14:35 — სიმართლე ლურჯ კონვერტში

კაბინეტის კარი გაიღო. საბა და დათო შევიდნენ. ნინო შვილს მიეჭრა, ძლიერად ჩაეხუტა და რამდენიმე წამი ხმა არ ამოუღია.

„ოთხი დღე, საბა!“

„ვიცი, დედა. მაპატიე.“

„იცი, რამდენი რამ წარმოვიდგინე?“

საბამ თავი დახარა. ნინომ ამოისუნთქა. „ამიხსნი-მეთქი მითხარი. გისმენ.“

დათომ ლურჯი კონვერტი მაგიდაზე დადო. საბამ თქვა: „ვფიქრობთ, ეს საბუთები აჩვენებს, რომ დათოს ფული არ აუღია.“ კონვერტში წიგნების რამდენიმე ქვითარი და ჩანაწერი იდო. ერთ-ერთი ქვითარი სასკოლო გამოფენისთვის შეკვეთილ წიგნებს ეხებოდა.

„საიდან მოიტანეთ?“ — ჰკითხა თამარმა.

„იმ წიგნის მაღაზიიდან, სადაც სკოლა ყიდულობს წიგნებს. მფლობელი დაგვეხმარა ასლების პოვნაში.“

დათომ დაამატა: „იმ დღეს, როცა ფული დააკლდათ, გამოფენის პასუხისმგებელს წიგნების დალაგებაში ვეხმარებოდი.“

„რატომ არ გვითხარით მაშინვე?“

„გვეგონა, არ დაგვიჯერებდით,“ თქვა საბამ.

„ამიტომ აღარ მოდიოდით სკოლაში?“

„პირველ დღეს ვფიქრობდით, მტკიცებულებას სწრაფად ვიპოვიდით. მერე დაბრუნების შეგვეშინდა; არ ვიცოდით, რა გვეთქვა.“

„მეგობრის დასახმარებლად ოთხი დღე მატყუებდი?“ — ჩუმად იკითხა ნინომ.

საბას თვალები ცრემლებით აევსო. „მეგონა, სწორად ვიქცეოდი.“

„ჩემთვის უნდა გეთხოვა დახმარება. ოთხ დღეს სკოლას არ გაგაცდენინებდი, მაგრამ დაგეხმარებოდი.“

„ეს ქვითრები ჯერ გამოფენის აღრიცხვასთან უნდა შევადაროთ,“ თქვა თამარმა. „საბოლოო დასკვნა ჯერ არ შეგვიძლია. მაგრამ არც ერთ ბავშვს არ ჰქონდა უფლება, დათო უმტკიცებულოდ დაედანაშაულებინა.“

დათომ პირველად ასწია თავი. „სალაროს შემოწმება უფროსების პასუხისმგებლობაა, არა თქვენი,“ დაამატა დირექტორმა.

15:10 — ორი სხვადასხვა პრობლემა

„ჩვენ ორი საკითხი გვაქვს,“ უთხრა თამარმა ნინოს. „პირველი: ბავშვების გაცდენებს დროულად არავინ გამოეხმაურა. მეორე: მათ ეგონათ, რომ არავინ მოუსმენდა.“

„მაშ პროგრამული უზრუნველყოფა აქ რაში გვეხმარება?“

თამარმა სკოლის ანგარიში გახსნა. „დასწრება გვაჩვენებს, რომელ დღეებში არ იყვნენ კლასში. დავალებებისა და სასწავლო შედეგების ანგარიშმა შეიძლება ცვლილებებიც გამოავლინოს. როცა მშობლებს სათანადო წვდომა აქვთ და სკოლა შეტყობინების წესებს ასრულებს, პრობლემას ადრე გაიგებენ.“

„მაგრამ პროგრამა ვერ იტყვის, რატომ მოიქცნენ ასე.“

„ზუსტად. ვერც ერთი სისტემა ვერ ჩაანაცვლებს მასწავლებლის, მოსწავლისა და ოჯახის ურთიერთობას. ის მხოლოდ გვეხმარება, მნიშვნელოვანი ნიშნები არ გამოგვეპაროს.“

„ნეტავ ოთხი დღის წინ მენახა ეს ანგარიში,“ თქვა ნინომ.

„და ჩვენც უფრო ადრე უნდა დაგერეკეთ,“ აღიარა თამარმა. „ეს სკოლის პასუხისმგებლობა იყო.“

17:50 — პირველი დღის დასასრული

NetCity-ში ნიკა ჩანთას ალაგებდა, მარი დღის საკითხებს ამოწმებდა. კლიენტთან შეხვედრიდან გიორგი დაბრუნდა.

„როგორი იყო პირველი დღე?“ — ჰკითხა მან.

„შესანიშნავი! დილით რესტორანში ერთ ადამიანს სამსახური კინაღამ დააკარგვინეს, შუადღეს კი აღმოჩნდა, რომ ორი ბავშვი ოთხი დღე სკოლაში არ დადიოდა!“

გიორგიმ შეხედა. „დარწმუნებული ხარ, პროგრამულ კომპანიაში მოხვდი?“

„თავადაც ეჭვი მეპარება!“

მარი იცინოდა. გიორგიმ ჰკითხა, პროგრამებზე რამე მაინც თუ ისწავლა.

„შესვლის დაფიქსირება საბოლოო დასწრების ანგარიშს არ უდრის — ცვლა მნიშვნელოვანია. მშობლებს სწორად მინიჭებული წვდომა სჭირდებათ. და ადმინისტრატორის პაროლი ყველას არ უნდა გავუზიაროთ.“

„პირველი დღისთვის ცუდი არაა.“

ნიკამ ოფისის ბოლოში გაიხედა. ჭაღარაშერეული თმით კაცი ჯერ კიდევ ლეპტოპთან იჯდა, მშვიდად და დამოუკიდებლად მუშაობდა. „იქ რომ ზის, ჩვენი თანამშრომელი, ყოველთვის ასეთი ჩუმია?“ — ჰკითხა ჩურჩულით მარის.

„ძირითადად.“

„მხოლოდ კოდს წერს ან მოწყობილობებს აწყობს. საერთოდ ისადილა?“

მარი რაღაცის თქმას აპირებდა, მაგრამ გადაიფიქრა. „ნელ-ნელა გაიცნობ.“

„იმედია, ერთხელ მაინც გამოვა მონიტორის უკნიდან და ჩემს სახელს დაიმახსოვრებს!“

მარიმ სიცილი რომ დაემალა, ანგარიშს დახედა.

18:05 — უკანასკნელი თანამშრომელი

თანამშრომლები ნელ-ნელა გავიდნენ. დამშვიდობებისას ნიკამ იმ მაგიდასთან გაიარა, რომელზეც პროგრამის კოდი იყო გახსნილი; ლეპტოპთან პატარა ელექტრონული დაფა და დეტალები იდო. კაცმა თავი ასწია.

„ნიკა, როგორ ჩაიარა პირველმა დღემ?“

ნიკას გაუკვირდა, რომ ჩუმმა კოლეგამ მისი სახელი იცოდა. „კარგად, მადლობა... მორთეზა, ხომ?“

„დიახ.“

„შენ კიდევ მუშაობ?“

„ცოტა ხანს.“

„მე უკვე მივდივარ. ისეთი შეგრძნება მაქვს, თითქოს მთელი კვირა ვიმუშავე!“

მორთეზას გაეღიმა. „თავიდან ასე იცის. კარგად იმუშავე.“

„ხვალამდე!“

ნიკა გავიდა და ისევ ეგონა, მორთეზა უბრალოდ ტექნიკური თანამშრომელი იყო, რომელსაც პროგრამირება ზედმეტად უყვარდა. მეტი არაფერი.

19:42 — შეტყობინება წარსულიდან

ოფისი დაცარიელდა. მორთეზა კვლავ კომპიუტერთან იჯდა; ისმოდა ვენტილატორისა და კლავიატურის ხმა. ტელეფონი აუვიბრირდა. უცნობი ქართული ნომერი წერდა: „გამარჯობა. ალბათ არ გახსოვართ. რამდენიმე წლის წინ ჩვენს შენობაში ლიფტის მართვის მოწყობილობა დააყენეთ. ერთ საკითხზე მინდა გესაუბროთ.“

„გამარჯობა. გისმენთ,“ უპასუხა მორთეზამ.

„ის მოწყობილობა ჯერ კიდევ მუშაობს.“

მას გაეღიმა, მაგრამ შემდეგმა შეტყობინებამ ღიმილი გაუქრო: „უბრალოდ რაღაც არის, რაც, მგონი, უნდა იცოდეთ.“ აკრეფის სამი წერტილი გამოჩნდა, გაქრა და ისევ გამოჩნდა.

„ხვალ შევხვდეთ? საქმე თქვენს ერთ-ერთ პირველ პროექტს ეხება თბილისში.“

მორთეზამ საათს დახედა — 19:46. ეს შენობა წლები აღარ გახსენებოდა. ერთ-ერთი პირველი იყო, სადაც თავისი კონტროლერი დაამონტაჟა; მაშინ პროდუქტის მოსასმენად მზად მყოფი ადამიანის პოვნაც ძნელი იყო. მესიჯი თავიდან გადაიკითხა და კოდის ფანჯრის გახსნის ნაცვლად უცნობ ნომერს დააკვირდა.

მეორე თავის დასასრული

რა ვისწავლეთ ამ თავში

1. მოსწავლეთა დასწრების აღრიცხვა ეფექტურია, თუ სკოლა მონაცემებს დროულად აფიქსირებს და ამოწმებს.
2. მშობლის ანგარიში გვაჩვენებს დასწრებას, ცხრილს, მასწავლებლის მიერ მითითებულ დავალებებსა და ნებადართულ კომუნიკაციას.
3. წვდომა უნდა დაეფუძნოს მშობლის ან მეურვის დადასტურებულ ვინაობას და სკოლის უფლებამოსილებას.
4. შეტყობინებები ადამიანურ რეაგირებას ვერ ჩაანაცვლებს.
5. სისტემა ფაქტებს ხილულს ხდის, მაგრამ ადამიანთა ქცევის მიზეზს საუბარი და კვლევა გვიხსნის.

ოფიციალური ბმულები:
https://skolaplus.ge/
https://skolaplus.ge/school-attendance

გამოქვეყნების შენიშვნა: ეს მხატვრული ამბავია; მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები და მოვლენები გამოგონილია. ილუსტრაციები რეალური პროგრამული ეკრანის სურათები არ არის. საჯარო გამოქვეყნებამდე ფუნქციური მტკიცებები უნდა გადამოწმდეს მოქმედ სისტემასთან.