Օրեր, որոնք օրացույցում չկային

Երեքշաբթի, ժամը 12:20 — Թբիլիսի

Նինո Չխիկվաձեն այն կանանցից չէր, որոնք հեշտությամբ լաց են լինում։ Քառասունմեկ տարեկան էր և կյանքի մեծ մասն անցկացրել էր աշխատանքի, տան և երկու երեխաների դաստիարակության միջև։ Ամուսինը բեռնատարի վարորդ էր և երբեմն օրերով աշխատում էր Թբիլիսիից դուրս։ Ամեն առավոտ ժամը յոթին Նինոն արթնանում էր, նախաճաշ պատրաստում, երեխաներին դպրոց ուղարկում և գնում աշխատանքի։ Նա կարծում էր, որ գոնե գիտի՝ իր երեխաներն ուր են գնում։

Մինչև այսօր։ Այսօր իմացավ, որ իր տասնչորսամյա որդին՝ Սաբան, չորս օր դպրոց չէր հաճախել։ Չորս օր, ոչ թե չորս ժամ կամ չորս դաս։ Եվ ոչ ոք նրան չէր տեղեկացրել։ Նա նստած էր դպրոցի տնօրեն Թամար Գաբունիայի դիմաց և փորձում էր հանգիստ մնալ։

«Տիկի՛ն Թամար, այսինքն՝ չորս օր բացակայե՞լ է, և ոչ ոք ինձ չի ասել»։

Թամարը ձեռքերը դրեց սեղանին։ «Ուսուցիչները գրանցել են բացակայությունները, բայց դրանց հետագա ստուգումն ու ձեզ տեղեկացնելը պատշաճ կերպով չեն իրականացվել։ Պետք է պարզենք՝ ինչու»։

«Ամեն առավոտ նախաճաշ էի պատրաստում։ Նա հագնվում էր, վերցնում պայուսակն ու գնում։ Իսկ կեսօրից հետո սովորականի պես տուն էր վերադառնում»։

«Հասկանում եմ, թե որքան եք անհանգստանում»։

Նինոն հանեց հեռախոսը։ «Նայեք այս լուսանկարին։ Երեկ ուղարկել է ու գրել՝ «Մա՛մ, հասա»»։ Լուսանկարում Սաբան կապույտ ուսապարկով կանգնած էր դպրոցի դիմաց։ Մուտքի մոտ մեծ ժամացույցը ցույց էր տալիս 10:14։

«Դասերը սկսվում են իննին»,— ասաց Թամարը։

«Ասել էր, որ առաջին դասը չեղարկվել է»։

«Երեկ առաջին դասը չէր չեղարկվել»։

Նինոն հայացքը կտրեց հեռախոսից։ «Այսինքն՝ այդ մասին էլ էր ստե՞լ»։

Այն, ինչ մայրը չգիտեր

Թամարը բացեց Սաբայի դասացուցակը դպրոցի համակարգում՝ մաթեմատիկա, վրացերեն, պատմություն, բնական գիտություններ, անգլերեն։ Մի քանի դասերի դիմաց բացակայության նշաններ կային։

«Սա ուսուցիչնե՞րն են գրանցել»։

«Այո՛։ Ամեն ուսուցիչ գրանցում է իր դասի հաճախելիությունը»։

«Իսկ ես ինչո՞ւ չէի կարող տեսնել»։

Թամարը մի պահ լռեց։ «Ձեր ծնողական հաշիվը դեռ ակտիվացված չէր»։

«Եթե ակտիվ լիներ, կիմանայի՞»։

«Կարող էիք տեսնել գրանցված հաճախելիությունը, դասացուցակը և որդու ուսման վերաբերյալ թույլատրելի տեղեկությունները։ Ինքնաշխատ ծանուցումները նաև կախված են դպրոցի կարգավորումներից և հետևողական աշխատանքի ընթացակարգերից»։

Նինոն հենվեց աթոռին։ «Ես նույնիսկ չգիտեի, որ նման հնարավորություն կա»։

«Հենց այստեղ է խնդիրը»,— ասաց Թամարը։ «Համակարգ ունենալը բավարար չէ։ Պետք է նաև օգնենք ընտանիքներին դրանից օգտվել»։

«Տնային առաջադրանքներն էլ հնարավո՞ր է տեսնել»։

«Այն առաջադրանքները, որոնք ուսուցիչը մուտքագրել է համակարգ՝ այո՛»։

Նինոն դառնությամբ ժպտաց։ «Ամեն երեկո հարցնում էի՝ առաջադրանք ունե՞ս։ Ասում էր՝ ոչ։ Ես էլ մտածում էի՝ ինչ հիանալի դպրոց է։ Մեր ժամանակ ամեն երեկո երկու ժամ տնային աշխատանք էինք անում»։

Թամարն էլ ժպտաց, սակայն երկուսի ժպիտներն արագ անհետացան։ Մի հարց դեռ մնացել էր անպատասխան. որտե՞ղ էր Սաբան անցկացրել այդ չորս օրը։

12:45 — NetCity-ի գրասենյակ

Նիկան դեռ մտածում էր առավոտյան ռեստորանում տեղի ունեցած դեպքի մասին։ Իր առաջին աշխատանքային օրը շատ բան էր տեսել։ Մարին պատասխանում էր Թամարի դիմումին՝ ծնողական հասանելիությունը միացնելու վերաբերյալ։

«Մենք պե՞տք է պարզենք, թե երեխան ուր էր գնացել»,— հարցրեց Նիկան։

Մարին ծիծաղեց։ «Նիկա՛, մենք ծրագրային ապահովման ընկերություն ենք, ոչ թե մասնավոր հետախույզներ»։

«Ուրեմն ի՞նչ ենք անելու»։

«Դպրոցին օգնություն է պետք ծնողական հաշիվն ակտիվացնելու համար։ Բացակայության պատճառը պարզելն ու երեխայի անվտանգությունը դպրոցի և ընտանիքի պատասխանատվությունն են»։

«Այսինքն՝ մենք չպետք է ուղղակի բացենք այդ աշակերտի անձնական տվյալնե՞րը»։

«Ճիշտ այդպես։ Աշակերտների տվյալները գաղտնի են։ Յուրաքանչյուր մարդ պետք է տեսնի միայն այն, ինչ թույլատրված է իր դերով և պատասխանատվությամբ»։

Մարին բացեց SkolaPlus-ի ծնողների ուղեցույցը։

«Պատկերացրու մի մայր, որի երկու երեխաներն էլ նույն դպրոցում են։ Երբ ծնող-երեխա կապը ճիշտ գրանցվի և հաստատվի, նա իր հաշվից կկարողանա տեսնել երկուսի թույլատրված տվյալները»։

«Բայց ոչ ուրիշների երեխաների տվյալները»։

«Ապրե՛ս»։

«Ուրեմն մայրերն ամեն երեկո չեն հարցնի՝ տնային աշխատանք ունե՞ս»։

«Կտեսնեն այն, ինչ ուսուցիչը գրանցել է»։

Նիկան լրջացավ։ «Եթե մեր դպրոցական տարիներին նման համակարգ լիներ, իմ մանկության երջանիկ հիշողությունների կեսը կկորչեր»։

«Ինչո՞ւ»։

«Երբ տնային աշխատանքս չէի արել, ասում էի՝ ուսուցիչը չի եկել։ Իսկ վատ գնահատական ստանալիս՝ դեռ չեն ստուգել աշխատանքները»։

Մարին ծիծաղեց։ «Այսինքն՝ նման համակարգեր ստեղծելու պատճառներից մեկը հենց դու ես»։

13:10 — Տնօրենի աշխատասենյակ

Թամարը Նինոյին խնդրեց մի փոքր էլ մնալ, ապա կանչեց Սաբայի ուսուցիչներից մեկին՝ վրացերենի ուսուցչուհի Էկա Ծերեթելիին։ Նա երեսունն անց կին էր, կրում էր բարակ ակնոց, մազերը մշտապես կապում էր հետևում։

«Վերջին անգամ ե՞րբ եք Սաբային տեսել դասի ժամանակ»։

«Անցած չորեքշաբթի»,— մտածելով ասաց Էկան։ «Այդ օրը տհաճ դեպք էլ պատահեց»։

«Ի՞նչ դեպք»։

«Դպրոցի գրքի ցուցահանդեսում դրամարկղի գումարը չհամընկավ սպասվող թվին։ Որոշ աշակերտներ առանց ապացույցի մի տղայի մեղադրեցին գումարը վերցնելու մեջ»։

«Ինչո՞ւ ինձ այդ մասին չէիք հայտնել»,— անհանգստացավ Թամարը։

Էկան բացատրեց, որ ցուցահանդեսի պատասխանատուն սկզբում հաշվապահական սխալ էր ենթադրել և դեռ չէր ավարտել ստուգումը։ Նինոն հարցրեց՝ Սաբան ինչ կապ ուներ այդ ամենի հետ։

«Մեղադրված տղան Սաբայի լավագույն ընկերն է՝ Դաթո Աբաշիձեն։ Սաբան նրան պաշտպանել է»։

«Դաթո՞ն։ Այն լուռ տղան, որ մի քանի անգամ մեր տանն է եղել»։

«Այո՛»։

Անցած չորեքշաբթի — Վրացերենի դասարան

Դասը գրեթե ավարտվել էր։ Աշակերտները հավաքում էին իրերը, երբ մեկը բարձրաձայն ասաց. «Ուսուցչուհի՛, գրքի ցուցահանդեսի փողը Դաթոն է վերցրել»։

Դաթոն վեր թռավ։ «Ես չեմ վերցրել»։

«Այդ դեպքում ինչո՞ւ էիր երեկ դրամարկղի մոտ»։

«Գրքերն էի դասավորում»։

Մի քանիսը ծիծաղեցին։ Դաթոյի դեմքը կարմրեց։ Սաբան վեր կացավ վերջին շարքից։ «Դադարեցրե՛ք։ Եթե ապացույց ունեք, ցույց տվեք»։

Մեկը գոռաց. «Ինչո՞ւ ես բարկանում։ Նրա հանցակի՞ցն ես»։ Ծիծաղն ուժեղացավ։

Էկան հանգստացրեց դասարանը և պահանջեց չկրկնել անհիմն մեղադրանքները։ Բայց որոշ բառեր մարդու մտքում մնում են նույնիսկ դասից հետո։ Դաթոն առաջինը դուրս եկավ, Սաբան գնաց նրա հետևից։ Հաջորդ օրվանից նրանցից ոչ մեկը առաջին դասին չերևաց։

13:35 — Կարդացված հաղորդագրություն

Նինոն ձեռքը դրեց ճակատին։ «Ուրեմն չորս օր դպրոց չի գնացել, որովհետև ընկերոջը մեղադրել են»։

«Դեռ չգիտենք»,— զգուշացրեց Թամարը։ «Շուտ եզրակացություն չանենք»։

Նինոն երեք անգամ զանգեց Սաբային։ Պատասխան չկար։ Գրեց. «Սաբա՛, խնդրում եմ պատասխանիր։ Ես դպրոցում եմ»։ Մի քանի վայրկյան անց հաղորդագրությունը նշվեց որպես կարդացված։ Պատասխան եկավ. «Մա՛մ, լավ եմ։ Խնդրում եմ չբարկանաս»։

«Որտե՞ղ ես»։ Լռություն։ «Պարզապես ասա՝ որտեղ ես»։

«Դպրոցի մոտ»։

Նինոն վեր կացավ, բայց Թամարն առաջարկեց նախ զանգել և տղաներին խնդրել վերադառնալ դպրոցի անվտանգ միջավայր։ Այս անգամ Սաբան պատասխանեց։

«Մա՛մ…»

«Որտե՞ղ ես»։

«Գրախանութի մոտ»։

«Ապահո՞վ ես»։

«Այո՛»։

«Դաթոն քեզ հե՞տ է»։

Կարճ լռություն։ «Այո՛»։

«Երկուսով եկեք դպրոց։ Ես այստեղ կսպասեմ»։

«Մա՛մ, խնդրում եմ՝ նախ թույլ տուր բացատրել, հետո բարկացիր»։

Նինոն փակեց աչքերը։ «Խոստանում եմ, նախ կլսեմ»։

14:00 — Փոքր գրախանութը

Գրախանութը դպրոցի մոտակայքի նեղ փողոցում էր։ Ցուցափեղկում դասագրքեր, տետրեր և գունավոր մատիտներ կային։ Տարեց վաճառողը վաճառասեղանի հետևում թերթ էր կարդում։ Սաբան և Դաթոն կանգնած էին գրքերի դարակների մոտ։

«Կարծո՞ւմ ես՝ ամեն ինչ պետք է պատմենք»,— հարցրեց Դաթոն։

«Այո՛»։

«Իսկ եթե չհավատա՞ն»։

«Կցուցադրենք այն ապացույցները, որ գտել ենք»։

Դաթոն գլուխը կախեց։ «Չեմ ուզում մայրս իմանա, որ ինձ գող են համարում»։

«Բայց մայրդ իրավունք ունի իմանալու, թե ինչ է պատահել»։

Սաբան պայուսակից հանեց կապույտ ծրարը։ «Սա դպրոց կտանենք»։

«Վստա՞հ ես»։

«Ո՛չ»,— փոքր-ինչ ժպտաց Սաբան։ «Բայց չենք կարող ևս չորս օր անհետանալ»։

14:15 — Նորից NetCity-ում

Մարին բացատրում էր, որ ծնողի հաշիվը երեխայի տվյալներին կապվում է միայն ծնողի ինքնությունն ու իրավասությունը ստուգելուց հետո։

«Ուրեմն աշակերտի անունն իմանալը բավական չէ՞»։

«Իհարկե ոչ։ Պետք է հաստատվի, որ դիմողն օրինական խնամակալ է, իսկ դպրոցը պետք է տա ճիշտ թույլտվությունները»։

«Այսինքն՝ խոսքը ոչ միայն բացակայությունը ցուցադրելու, այլև տվյալների վստահելիության և անվտանգության մասին է»։

«Արդեն սովորում ես»,— ժպտաց Մարին։

Նիկան հպարտորեն հենվեց աթոռին։ «Գիտեի, որ տաղանդս հենց առաջին օրը կբացահայտվի»։

Մարիի հեռախոսը զանգեց։ Թամարը հայտնեց, որ ծնողի հաշիվը միացրել են, բայց նաև հասկացել են՝ պետք է վերանայել բացակայությունների հետագա ստուգման գործընթացը։ Մարին առաջարկեց հստակեցնել պատասխանատուներին և առկա ծանուցումների կարգավորումները։ Թամարը նաև ասաց, որ երկու աշակերտները շուտով կվերադառնան։

«Այսինքն՝ դպրոցի գաղտնիքն արդեն բացահայտվա՞ծ է»,— հարցրեց Նիկան։

«Մարդկանց գտնելը մի բան է, հասկանալը, թե ինչու այդպես վարվեցին՝ մեկ ուրիշ բան»,— պատասխանեց Մարին։

14:35 — Կապույտ ծրարի ճշմարտությունը

Տնօրենի դուռը բացվեց։ Սաբան և Դաթոն ներս մտան։ Նինոն վազեց որդու մոտ, ամուր գրկեց նրան և մի քանի վայրկյան ոչինչ չասաց։

«Չորս օր, Սաբա՛»։

«Գիտեմ, մա՛մ։ Ների՛ր»։

«Գիտե՞ս՝ ինչեր էի պատկերացնում»։

Սաբան գլուխը կախեց։ Նինոն խոր շունչ քաշեց։ «Ասացիր՝ կբացատրես։ Լսում եմ»։

Դաթոն կապույտ ծրարը դրեց սեղանին։ Սաբան ասաց. «Կարծում ենք՝ այս թղթերը կօգնեն ցույց տալ, որ Դաթոն փողը չի վերցրել»։ Ներսում գրքերի գնման մի քանի անդորրագիր և գրառում կար։ Մեկ անդորրագիրը վերաբերում էր դպրոցի ցուցահանդեսի համար պատվիրված գրքերին։

«Որտեղի՞ց գտաք դրանք»,— հարցրեց Թամարը։

«Այն գրախանութից, որից դպրոցը գրքեր է գնում։ Տերը օգնեց գտնել պատճենները»։

Դաթոն ավելացրեց. «Այն օրը, երբ փողի պակաս նկատեցին, ես ցուցահանդեսի պատասխանատուին օգնում էի գրքերը դասավորել»։

«Ինչո՞ւ հենց այդ օրը չասացիք»։

«Մտածեցինք՝ մեզ չեք հավատա»,— ասաց Սաբան։

«Դրա համա՞ր դպրոց չէիք գալիս»։

«Առաջին օրը կարծում էինք՝ արագ ապացույց կգտնենք։ Հետո վախեցանք վերադառնալ. չգիտեինք՝ ինչ ասել»։

Նինոն մեղմ հարցրեց. «Ընկերոջդ օգնելու համար չորս օր ինձ ստե՞լ ես»։

Սաբայի աչքերը լցվեցին արցունքներով։ «Մտածում էի՝ ճիշտ բան եմ անում»։

«Կարող էիր ինձնից օգնություն խնդրել։ Չէի թողնի չորս օր դպրոց բաց թողնել, բայց քեզ կօգնեի»։

Թամարը վերցրեց անդորրագրերը։ «Դրանք դեռ պետք է համեմատենք ցուցահանդեսի հաշվետվության հետ։ Վերջնական եզրակացություն անել չենք կարող։ Բայց ոչ ոք իրավունք չուներ առանց ապացույցի Դաթոյին մեղադրելու»։

Դաթոն առաջին անգամ գլուխը բարձրացրեց։ «Դրամարկղի հարցը մեծերի պարտականությունն է, ոչ թե ձերը»,— ավելացրեց տնօրենը։

15:10 — Երկու տարբեր խնդիր

«Մենք երկու առանձին խնդիր ունենք»,— ասաց Թամարը Նինոյին։ «Նախ՝ տղաների բացակայություններին ժամանակին չեն արձագանքել։ Երկրորդ՝ նրանք կարծել են, թե ոչ ոք իրենց չի լսելու»։

«Իսկ համակարգն այստեղ կոնկրետ ինչո՞վ է օգնում»,— հարցրեց Նինոն։

Թամարը ցույց տվեց դպրոցի հաշվետվությունը։ «Հաճախելիությունը ցույց է տալիս, թե որ օրերին դպրոցում չէին։ Տնային աշխատանքի և ուսումնական առաջադիմության հաշվետվությունները կարող են փոփոխություններ նկատել տալ։ Եթե ծնողներն ունեն ճիշտ մուտք, իսկ դպրոցը պահպանում է տեղեկացման ընթացակարգը, խնդիրը շուտ կիմանան»։

«Բայց ծրագիրը չի կարող ասել՝ ինչու էին նրանք այդպես վարվել»։

«Ճիշտ այդպես։ Ոչ մի համակարգ չի փոխարինում ուսուցչի, աշակերտի և ընտանիքի հարաբերություններին։ Այն միայն օգնում է, որ կարևոր ազդանշանները չանտեսվեն»։

«Երանի այս հաշվետվությունը չորս օր առաջ տեսած լինեի»,— ասաց Նինոն։

«Իսկ մենք պետք է ձեզ ավելի շուտ զանգահարեինք։ Դա դպրոցի պատասխանատվությունն էր»,— ընդունեց Թամարը։

17:50 — Առաջին օրվա ավարտը

NetCity-ում Նիկան հավաքում էր ուսապարկը, իսկ Մարին ստուգում էր օրվա հարցումները։ Հաճախորդի հետ հանդիպումից վերադարձել էր Գիորգին։

«Ինչպե՞ս անցավ առաջին օրը»։

«Հիանալի։ Առավոտյան ռեստորանում մի մարդ քիչ էր մնում աշխատանքը կորցներ, իսկ կեսօրից հետո պարզվեց, որ երկու երեխա չորս օր դպրոց չեն գնացել»։

Գիորգին զարմացած նայեց։ «Վստա՞հ ես, որ ծրագրային ընկերություն ես եկել»։

«Ես էլ եմ արդեն կասկածում»։

Մարին ծիծաղեց։ Գիորգին հարցրեց՝ արդյոք Նիկան որևէ բան սովորե՞լ էր ծրագրերից։

«Հասկացա, որ մուտքի նշումը նույնը չէ, ինչ վերջնական հաճախելիության հաշվետվությունը. հերթափոխը կարևոր է։ Ծնողներին պետք են ճիշտ իրավունքներ։ Եվ ադմինիստրատորի գաղտնաբառը բոլորին չպետք է տալ»։

«Առաջին օրվա համար վատ չէ»։

Նիկան նայեց հեռու նստարանին։ Մոխրագույն մազերով տղամարդը դեռ նոթբուքի դիմաց էր և հանգիստ աշխատում էր առանձին։

«Այդ անկյունում նստող մեր գործընկերը միշտ այսքան լո՞ւռ է»,— շշնջաց Մարիին։

«Հիմնականում»։

«Ամբողջ օրը կամ կոդ է գրում, կամ սարքերով զբաղվում։ Ընդհանրապես ճաշե՞լ է»։

Մարին պատրաստվեց պատասխանել, բայց մտափոխվեց։ «Ժամանակի ընթացքում կճանաչես նրան»։

«Հուսամ՝ մի օր մոնիտորի հետևից դուրս կգա ու իմ անունը կհիշի»։

Մարին ժպիտը թաքցնելու համար նայեց զեկույցին։

18:05 — Վերջին մնացողը

Աշխատակիցները հերթով հեռացան։ Դուրս գալիս Նիկան անցավ այն սեղանի մոտով, որտեղ բաց կոդի կողքին փոքր էլեկտրոնային տախտակ և բաղադրիչներ կային։ Տղամարդը բարձրացրեց գլուխը։

«Նիկա՛, ինչպե՞ս անցավ առաջին օրը»։

Նիկան զարմացավ, որ լուռ գործընկերն իր անունը գիտի։ «Շատ լավ, շնորհակալություն… Մորթեզա՞, ճիշտ եմ հիշում»։

«Այո՛»։

«Դեռ աշխատո՞ւմ ես»։

«Մի փոքր էլ»։

«Ես արդեն գնում եմ։ Թվում է՝ ամբողջ շաբաթ աշխատած լինեմ»։

Մորթեզան ժպտաց։ «Սկզբում նորմալ է։ Լավ աշխատեցիր»։

«Կտեսնվենք վաղը»։

Նիկան հեռացավ՝ դեռ համոզված, որ Մորթեզան պարզապես տեխնիկական աշխատակից է, որը չափազանց շատ է սիրում ծրագրավորել։ Ոչ ավելին։

19:42 — Հաղորդագրություն անցյալից

Գրասենյակը լուռ էր։ Մորթեզան դեռ համակարգչի դիմաց էր։ Լսվում էին օդափոխիչի ձայնն ու ստեղնաշարի կտկտոցը։ Հեռախոսը թրթռաց։ Անհայտ վրացական համարից հաղորդագրություն էր. «Բարև ձեզ։ Հավանաբար ինձ չեք հիշում։ Մի քանի տարի առաջ մեր շենքում վերելակի կառավարման սարք էիք տեղադրել։ Մի հարցի մասին ուզում եմ խոսել»։

Մորթեզան պատասխանեց. «Բարև ձեզ, լսում եմ»։

«Այդ սարքը դեռ աշխատում է»։

Նա թեթև ժպտաց, բայց հաջորդ հաղորդագրությունը վերացրեց ժպիտը։ «Պարզապես մի բան կա, որը, կարծում եմ, պետք է իմանաք»։ Գրման երեք կետը հայտնվեց, անհետացավ և նորից հայտնվեց։

«Կարո՞ղ ենք վաղը հանդիպել։ Դա Թբիլիսիում ձեր առաջին նախագծերից մեկին է վերաբերում»։

Մորթեզան նայեց ժամացույցին. 19:46։ Այդ շենքի մասին տարիներով չէր մտածել։ Այն առաջին շենքերից էր, որտեղ իր սարքը տեղադրել էր, այն ժամանակ, երբ նույնիսկ արտադրանքը լսել ցանկացող մարդ գտնելը դժվար էր։ Նա նորից կարդաց հաղորդագրությունը և կոդի պատուհանը բացելու փոխարեն շարունակեց նայել անծանոթ համարին։

Երկրորդ գլխի ավարտը

Ինչ սովորեցինք այս գլխում

1. Աշակերտների հաճախելիության համակարգն օգտակար է, երբ դպրոցը ժամանակին գրանցում և ստուգում է տվյալները։
2. Ծնողական հաշվում կարելի է տեսնել հաճախելիությունը, դասացուցակը, ուսուցչի մուտքագրած առաջադրանքներն ու թույլատրելի հաղորդակցությունը։
3. Տվյալների հասանելիությունը հիմնվում է ծնողի կամ խնամակալի հաստատված ինքնության և դպրոցի թույլտվության վրա։
4. Ծանուցումներն ու հաշվետվությունները չեն փոխարինում մարդկային հետևողականությանը։
5. Համակարգը ցույց է տալիս փաստերը, բայց վարքի պատճառները պարզելու համար պետք են զրույց և ուսումնասիրություն։

Պաշտոնական հղումներ՝
https://skolaplus.ge/
https://skolaplus.ge/school-attendance

Հրապարակման նշում. սա գեղարվեստական պատմություն է, երկրորդական կերպարներն ու իրադարձությունները հորինված են։ Նկարազարդումները ծրագրի իրական էկրանի պատկերներ չեն։ Գործառույթների վերաբերյալ պնդումները հրապարակումից առաջ պետք է համադրել գործող համակարգի հետ։